Jaką formę opodatkowania wybrać dla Jednoosobowej Działalności Gospodarczej na 2026 rok?

Podatnik ma do wyboru trzy formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, które może zastosować do dochodów z działalności gospodarczej.

• zasady ogólne, według skali podatkowej (stawka podatkowa 12% i 32%),
• według stawki liniowej (19%),
• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych,

Dodatkowo przedsiębiorcy opodatkowani według skali podatkowej, podatkiem liniowym, na zasadach IP BOX, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych mogą wybrać :

• kasowy PIT.

Każda forma opodatkowania ma swoje wady i zalety.

Przedsiębiorcy muszą w każdym przypadku indywidualnie obliczyć, co będzie dla nich najkorzystniejsze. Należy wziąć pod uwagę specyfikę prowadzonej działalności gospodarczej, m.in. wysokość przychodów i kosztów podatkowych oraz inne dodatkowe czynniki, jak np. przysługujące przedsiębiorcy preferencje.

Oświadczenia o wyborze (zmianie) formy opodatkowania składamy właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 20-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnęliśmy pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnęli w grudniu roku podatkowego.

Natomiast oświadczenie o wyborze metody kasowej składamy na piśmie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego do 20 lutego roku podatkowego.

Twój wybór przechodzi na następne lata, chyba że do 20 lutego roku podatkowego zawiadomisz naczelnika urzędu skarbowego, że rezygnujesz z tej metody.

Na co należy zwrócić uwagę?

Trzeba wiedzieć, że opodatkowany jest:

• dochód – dla skali podatkowej i podatku liniowego;
• przychód – dla ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

kasowy PIT daje możliwość płacenia podatku dochodowego dopiero w momencie otrzymania od kontrahenta zapłaty za wystawioną fakturę. Ta sama zasada dotyczy również kosztów.

Skala podatkowa

Podstawową formą opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej jest skala podatkowa. Tą formę opodatkowania może stosować każda osoba fizyczna prowadząca każdą działalność gospodarczą.

Skala podatkowa (zasady ogólne) charakteryzuje się dwoma stawkami podatku zależnymi od wysokości dochodu. Są to stawki:

• 12% dla rocznych dochodów nie przekraczających 120 tys. zł;
• 32% dla dochodów powyżej tej kwoty.

Dodatkowo osoby, które wybrały tę formę opodatkowania, korzystają z kwoty wolnej od podatku. Jej wysokość to 30 tys. zł rocznie.

W skali podatkowej podatek płaci się od dochodu, czyli różnicy między twoimi przychodami a kosztami ich uzyskania.

Jeśli wybierzesz tę formę opodatkowania będziesz mógł skorzystać między innymi z:

• preferencyjnego rozliczenia się razem ze współmałżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko;
• ulg i odliczeń od dochodu i od podatku.

To dobry wybór dla tych podatników, których dochody nie będą duże bądź dla tych którzy planują poniesienie sporych kosztów związanych z rozpoczęciem działalności.

Natomiast nie jest to dobry wybór dla tych którzy przewidują dochody przekraczające kwotę w roku 120 tys. zł. Co jest również nie bez znaczenia to fakt, że przy opodatkowaniu według skali na koniec roku wszystkie dochody sumuje się i opodatkowuje razem. Dlatego najpierw dobrze jest sprawdzić wszystkie swoje źródła przychodów. Może okazać się, że dla tych którzy pracują dodatkowo na etacie wybór opodatkowania według skali podatkowej będzie pułapką.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Możesz wybrać opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, ale należy pamiętać, że nie zawsze wybór tej formy opodatkowania będzie możliwy.

Spod opodatkowania ryczałtem są wyłączone niektóre rodzaje działalności, na przykład prowadzenie aptek, kantorów czy handel częściami samochodowymi.

Ryczałtu nie wybiorą osoby, które:

• prowadzą inną działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej,
• w ramach działalności wytwarzają wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym
• są wspólnikami spółki cywilnej oraz spółki jawnej i ich wspólnicy wybiorą inną formę opodatkowania (opodatkowanie ryczałtem muszą wybrać wszyscy wspólnicy).

Na początku prowadzenia działalności gospodarczej z ryczałtu są wykluczeni również przedsiębiorcy, którzy będą świadczyć usługi dla pracodawcy, u którego byli zatrudnieni w obecnym lub poprzednim roku podatkowym, a zakres czynności w ramach ich działalności jest taki sam jak na umowie o pracę.

W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podatek zależy od przychodu, czyli od wartości sprzedaży. Przedsiębiorca nie rozpoznaje w ogóle kosztów uzyskania przychodu i nie może ich odliczać.

Stawka podatku uzależniona jest od rodzaju wykonywanej działalności i kwoty uzyskanych przychodów i może wynosić 17%, 15%, 14%, 12,5%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3%, 2%.

Jeśli wybierzesz tę formę opodatkowania nie będziesz mógł skorzystać z:

• preferencyjnego rozliczenia się razem ze współmałżonkiem lub samotnie wychowującym dziecko;
• ulg i odliczeń podatkowych od przychodu i od podatku z wyjątkiem np. odliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, 50% zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), ulgi termomodernizacyjnej.

Podatek liniowy

Trzecia forma opodatkowania, którą można wybrać to podatek liniowy. W tym przypadku podatek opłaca się od dochodu, czyli różnicy między przychodami a kosztami ich uzyskania. W podatku liniowym obowiązuje jedna stawka podatkowa – 19%.

Opodatkowanie podatkiem liniowym nie ma zastosowania, jeśli przedsiębiorca świadczy usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w tym samym zakresie.

Minusem tej formy opodatkowania jest brak kwoty wolnej od podatku oraz brak możliwości wspólnego rozliczenia.

Kasowy PIT

W 2026 r. limit przychodów uprawniających do kasowego PIT wzrośnie z 1 mln zł do 2 mln zł.

Kasowy PIT pozwala rozliczać przychód i koszty w momencie faktycznej zapłaty.

Ważne! Metoda kasowa PIT nie dotyczy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej ani sprzedaży środków trwałych.